Home

Ik was laatst bij een bijeenkomst met bestuurders/wetenschappers. Deel van de bijeenkomst ging over communicatie. Op zich deden we het allemaal wel prima, maar er werd toch ook geconstateerd: ‘de universiteit moet meer met de samenleving communiceren’.  De aanwezigen waren het er allemaal wel over eens, en tevreden dat ze zo’n stevige constatering en conclusie hadden gedaan en getrokken. Dat moesten we dan maar ’s doen dan, meer communiceren.

Prima natuurlijk dat communicatie zo belangrijk wordt gevonden, maar te vaak wordt zo’n constatering te obligaat en te gemakkelijk gedaan. Even wat zinsontleding toepassen.

‘De universiteit’
‘De universiteit’ bestaat niet, roepen wij vaak, bijvoorbeeld als we vragen krijgen als ‘wat vindt de TU Delft van schaliegas?’ (dit wordt nog een keer een aparte blog). ‘De universiteit’ is een verzameling van individuele wetenschappers, elk met hun eigen vakgebied – en/of  oneerbiedig gezegd: met hun eigen winkeltje/toko.
Het zijn deze individuele wetenschappers die dat uiteindelijke communiceren zullen moeten gaan doen, en niet ‘de universiteit’. Communiceren over wetenschap bedoel ik nu overigens, universitaire (beleids)woordvoering laat ik hier buiten beschouwing.
Voor ieder van die wetenschappers is de afweging óf en hóe ze vanuit hun vakgebied communiceren, waarom, over wat, en met wie, een verschillende. Een oekaze van hogerhand ‘de universiteit moet meer communiceren met de samenleving’ is dus te algemeen om praktisch iets mee te kunnen. Wie bedoel je dan precies? Kun je specifiek aanwijzen wie dat dan moet(en) gaan doen (dienstbevel wellicht?), dat communiceren, of roept dat weer hele andere vragen op? Voer voor een andere blog.

‘Moet’
Verder kan ik natuurlijk alleen maar beamen dat wetenschappers moeten communiceren met de samenleving. ‘Communiceren met de samenleving’ staat gewoon in het officiële functieprofiel van een wetenschapper, dus dit mag niet eens een issue zijn. Leest allen mijn blog  Wetenschappers moeten communiceren met de maatschappij – ja, echt!
Zorg dan wel dat je de functioneringsgesprekken anders voert, want nu krijgen wetenschappers er nog te weinig voor terug – een klacht die al decennia lang speelt. Het kan/moet nu gewoon al, hier is geen oekaze voor nodig.

‘Communiceren’
‘Communiceren’, wat houdt dat in dan? Even knippen-plakken uit bovenstaande blog, volgens de functieomschrijving van een hoogleraar betekent Kernactiviteit 13 voor hem/haar:

Maatschappelijke dienstverlening – Representeren, alsmede stimuleren van het uitdragen van kennis op het eigen kennisgebied in verschillende media.
Resultaat: Wetenschappelijke kennis die inzichtelijk, begrijpelijk en toepasbaar is voor een breed publiek, als bijdrage aan de maatschappelijke positie van de instelling

Activiteiten:

  • Stimuleren en geven van lezingen
  • Stimuleren en geven van interviews voor verschillende media
  • Een bijdrage leveren aan actuele maatschappelijke discussies
  • Initiëren van (inter)nationale samenwerkingsmogelijkheden met andere faculteiten, universiteiten en overige partners in de samenleving

Best een heldere taakomschrijving, kunnen we wat mee. Om toch nog even een beetje te prikken wil ik er nog wel wat Betteke Ruler 1.0  tegenaan gooien: is de communicatie bedoeld om ‘de samenleving’ te informeren, te overtuigen, om houding of gedrag van ‘de samenleving’ te veranderen, of om in dialoog te komen met ‘de samenleving’? Wel handig om dat expliciet te hebben uiteindelijk.

‘Samenleving’
Wie of wat is precies die samenleving die bedoeld wordt? In deze bijeenkomst leek het de buurman van één van de aanwezigen te zijn, die niet goed kon aangeven wat de universiteit allemaal precies deed en wat de speerpunten nou waren.
Aha, dus die buurman is ‘de samenleving’? En – demografisch gokje – die buurman is het beste te bereiken met artikelen in NRC Handelsblad, en optredens in DWDD of P&W, de drie meest heilige mediagralen van academici. Vooruit, Volkskrant erbij, vier heilige academische mediagralen. Of die wetenschapper kan het natuurlijk ook gewoon zelf vertellen aan de buurman, de meest directe vorm van communicatie met buren.

Of is ‘de samenleving’ toch meer die andere Nederlander, die de Telegraaf leest en Hart van Nederland kijkt? Gokje wederom: heaven forbid! Want we moeten wel serieus en een beetje op niveau blijven natuurlijk. Lees meteen ook even dit stuk van Ionica Smeets hierover ‘In de media’.

Of is ‘de samenleving’ toch stiekem iets specifieker iets met bedrijfsleven, of politici, of andere stakeholders? Wederom: wel handig om dat iets meer specifiek te hebben.

Waarom eigenlijk?
De vraag wie je precies bedoelt met ‘samenleving’ hangt heel erg nauw samen met waarom je met die samenleving zou willen communiceren. Waarom wil je precies communiceren / informeren / overdragen / beïnvloeden / opiniëren / argumenteren/ agenda-setten / prediken / verkopen / overtuigen?
Volgens Kernactiviteit 13 bijvoorbeeld – check ook even die andere kernactiviteiten trouwens: bijdrage leveren aan de maatschappelijke positie van de instelling, en initiëren van (inter)nationale samenwerkingsmogelijkheden met andere faculteiten, universiteiten en overige partners in de samenleving.
Best specifiek al, handig, maar misschien toch iets anders dan in de bijeenkomst werd bedoeld?

Doel-doelgroep-boodschap-middel
En zo kom ik – natuurlijk, hoe kon het ook anders – als vanzelf weer uit op mijn stokpaardje. Wil je dat ‘de universiteit meer gaat communiceren met de samenleving’ dan zul je toch echt de riedel doel-doelgroep-boodschap-middel moeten gaan doorlopen. Zo krijg je expliciet iets waar we allemaal wel een soort-van-gevoel bij hebben.
Waarom moet die buurman precies weten wat de universiteit doet? Als je dat weet, is de rest appeltje-eitje eigenlijk.

Advertisements

3 thoughts on “‘De universiteit moet meer communiceren met de samenleving’

  1. Scherpe ontleding van de uitspraak! Over wie de maatschappij is zou ik de vraag willen stellen: zijn wetenschappers en universiteiten niet ook gewoon onderdeel van de maatschappij?

    Je riedel ‘doel-doelgroep-boodschap-middel’ komt me bekend voor. Tijdens valorisatie-workshops stellen we die vraag ook steeds. Dan valt op dat die voor wetenschappelijke bijdragen zo te beantwoorden is ‘bijdragen aan theorievorming x in vakgebied y. Dan moet ik mijn resultaten dus presenteren op conferentie z en publiceren in journal A en B met die en die impactfactors.’ Voor maatschappelijke bijdragen is dat antwoord voor veel onderzoekers moeilijk specifiek te maken.

  2. @Stefan: ja, dat klopt, en de wedervraag is dan natuurlijk meteen wat dat dan betekent in dit kader. En hoe zit het met politici en journalisten? Daar geldt dezelfde vraag voor, ik ben erg benieuwd hoe daar over gedacht wordt.

  3. Pingback: Wetenschapsfestival hier, lespakket daar – over betere wetenschapscommunicatie | RoyMeijer

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s