Home

Ik mocht op 14 mei jl. jureren bij een posterwedstrijd, de AcademicExpo, onderdeel van het BCF Career Event. Nu worden wetenschappelijke posters natuurlijk vooral op wetenschappelijke symposia/congressen  gepresenteerd en op wetenschappelijke merites beoordeeld. Maar vanuit mijn SciCom NL-achtergrond – ik was daar echt in functie als bestuurslid SciCom NL  – ging ik dat nu natuurlijk met een (wetenschaps)communicatiebril doen. Beoordelen op leesbaarheid onder andere. En dat natuurlijk met mijn getrouwe Doel-Doelgroep-Boodschap-Middel als meetlat. Dat bleek best lastig nog, want wat is nu eigenlijk precies het doel van een wetenschappelijke poster?

Onleesbaar
Opvallend – maar geen nieuws – is dat zo’n 95 van de 100 posters (bij wijze van spreken dan, dit is geen hard onderzoeksgegeven!) op een wetenschappelijk congres een heel hoog wetenschapsgehalte combineren met een heel laag leesbaarheidsgehalte. In ieder geval voor niet-ingewijdenen in het vakgebied.
Van de vijf posters die ik mocht beoordelen, was er eentje goed leesbaar voor een redelijk opgeleid lekenpubliek, de rest variërend van amper leesbaar tot onleesbaar. Over ‘Doel’ gesproken: volgens mij zijn er weinig wetenschappelijke posters waar expliciet op staat dat partners worden gezocht, financiering (die is meestal rond?), studenten of iets anders. Het is het onderzoek. Punt.

Duidelijke presentaties
Het grappige was wel dat de korte presentaties rondom de posters allemaal wel heel erg duidelijk waren. Context werd geschetst, het hoe en waarom en belang, alle zaken die alleen (leesbaar) op de winnende poster stonden.

Ik heb de vijf deelnemers allemaal gevraagd wat hun doel was met deze specifieke posterpresentatie: ‘om mijn onderzoek te laten zien’. Verder nog iets, zo op een Career Event (specifieke Doelgroep), nog extra bijbedoelingen? Nee, hoezo?

Geen duidelijk expliciet Doel, hoe komt dat eigenlijk? Een paar mogelijke verklaringen op een rijtje.

Altijd zo gedaan
We hebben het altijd zo gedaan, dat is nu eenmaal wat je doet als wetenschapper, een posterpresentatie (eigenlijk doe je een posterpresentatie als je geen echte presentatie mag geven, merkte iemand droogjes op toen we het hier over hadden), een presentatie of een publicatie. Daar draait het nou eenmaal om. Communicatietheorie op loslaten? Ooit over nagedacht? Nee, hoezo?

Onderwerp claimen
Net als publicaties en presentaties op een wetenschappelijk congres zijn posters ervoor bedoeld om een ‘stukje wetenschap’ te kunnen claimen. Dat officieel ergens genoteerd staat dat jij (et al) het was/waren die dan-en-dan dat (als eerste) hebt/hebben geclaimd/beschreven. Zodat het voor altijd in de geschiedenis van het wetenschapsveld is vastgelegd.

Maakt niet uit, gewoon bijschrijven op je cv
Deze is gerelateerd aan bovenstaande, maar volgens mij toch net iets anders. Doel van een posterpresentatie is om te kunnen melden dat je een posterpresentatie hebt gegeven. Zodat je dat kunt bijschrijven op je lijst/c.v., en dat is dat. Alles wat er verder mee gebeurt, is mooi meegenomen. Doelgroep? Boodschap? Couldn’t care less.

Spreekt toch voor zich!
Een poster op een wetenschappelijk congres is per definitie een open – impliciete – uitnodiging voor mogelijke partners, bedrijven en geldschieters, studenten, promovendi en andere geïnteresseerden. Natuurlijk hoeft dat niet expliciet op een poster, we weten allemaal echt wel wat de doelen, doelgroepen en boodschappen zijn van een poster. Duh.

Als het leesbaar is, is het geen wetenschap
Ik verdenk wetenschappers er stiekem ook wel van dat er iets van opscheppen mee zou kunnen spelen: wie heeft ‘de ingewikkeldste’. Doel: laten zien dat jij pas echt diep in de materie zit.
Als de lezer de poster niet snapt, dan is dat zijn/haar probleem, had hij/zij maar beter moeten opletten op school/de universiteit. Als een redelijk opgeleide leek van buiten jouw vakgebied je poster kan begrijpen, dan is het niet wetenschappelijk genoeg. Formules wil ik zien, grafieken, chemische formules, Latijn en lange woorden! Stevig aanzetten die handel, wow the heck out of ‘m!
Hoe ingewikkelder/onbegrijpelijker, hoe indrukwekkender, en hoe groter je status.

Imposter syndrome
Met m’n studie meegerekend loop ik nu al zo’n 25 jaar (sjee, da’s lang; je moet dit soort dingen ook niet willen uitrekenen) mee in de kantlijn van de academische wereld, en ik heb me bovenstaand eigenlijk nooit eerder afgevraagd. Bang dat ik nu eindelijk mijn eigen imposter-syndrome-moment was tegengekomen, heb ik toch maar even wat rondgevraagd alvorens dit stuk verder te tikken: ben ik nou gek? Reacties tijdens een paar gesprekken waren gelukkig bemoedigend: er waren meer collega’s die zich met mij gingen afvragen wat en hoe nou precies met die posters. En toen die ene student wetenschapcommunicatiewetenschap ook al niet precies kon vertellen waarom hij precies een poster ging maken, los van ‘het is een opdracht, dus ik maak een poster’, toen durfde ik weer verder… 😉

‘Communicatie’ loslaten op posters?
Moeten wetenschappelijke posters leesbaar zijn voor een groter publiek dan alleen de vakgenoten, is misschien dan wel de kernvraag. Is het handig om wat meer ‘communicatie’ – Doel-Doelgroep-Boodschap-Middel (nou ja, ‘Middel’ is duidelijk) – los te laten op wetenschappelijke posters? Wordt ’t al gedaan wellicht – er zijn wel how-to’s, zoals deze, maar hebben communicatiemensen daaraan meegeholpen? Presentatietrainingen zijn ook niet echt meer taboe, toch? En er zijn zeker al vele (tevergeefse) discussies geweest over de leesbaarheid van publicaties en de toegankelijkheid voor een groter publiek (wie helpt even mee met voorbeelden?).

Pot verwijt ketel?
In persberichten staat trouwens ook meestal niet expliciet welke doelen worden nagestreefd met het versturen ervan. Ja, we willen in de krant en bij DWDD, maar het precieze doel daarvan?
Om in de krant te staan en bij DWDD te kunnen optreden natuurlijk, wat anders?
Duh.

Update 27/05 Ik kreeg een paar leuke reacties via Twitter op deze blog. Bij deze even gebundeld op Storify:
[View the story “Reacties blog wetenschappelijke posters” on Storify]

Update 20/05/2016 Nav een tweet van Ionica Smeets over wetenschappelijke posters ontstond weer een nieuwe discussie, extra gevoed door een artikel in Delta met als kop ‘Dood aan de posterpresentatie’. Interessante Storify weer:
https://storify.com/roymeijer/wetenschappelijke-posters-the-story-continues

Advertisements

8 thoughts on “Doel-Doelgroep-Boodschap-Middel en wetenschappelijke posters

  1. Eens dat de posters die je in de faculteitsgangen ziet hangen, voor leken vaak onbegrijpelijk zijn. Op #AETUDelft is toevallig vandaag een ‘poster event’ waar promovendi posters presenteren over hun onderzoek. Hier is de riedel in feite redelijk helder: de promovendi presenteren hun onderzoek aan elkaar en aan de wetenschappelijke staf met als doel elkaar te kunnen vinden als er mogelijkheden zijn om samen te werken.

    De criteria waarop de posters door een jury worden beoordeeld, zijn: 1) wetenschappelijke inhoud 2) design (aantrekkelijk en begrijpelijk voor promovendi en onderzoekers) 3) interactie (heb je een goed verhaal bij je poster), 5) valorisatie (valt er met je onderzoek geld te verdienen?).

    Uiteraard heb ik de vraag al gekregen of we posters op de homepage kunnen zetten en tentoon kunnen stellen in de hal van de faculteit. Het is nog maar de vraag of de posters daar geschikt voor zijn.

  2. Mooie en overzichtelijke post Roy. Ik zou graag ‘ja’ antwoorden op je vraag “Moeten wetenschappelijke posters leesbaar zijn voor een groter publiek dan alleen de vakgenoten”. De hamvraag is wie je bij het grote publiek rekent en wie bij je vakgenoten. Als je op een beurs staat, lopen er immers mensen van allerlei slag rond.

    Zelf heb ik onderzoek gedaan in waterzuivering. Als ik op een posterbeurs over waterzuivering rondliep, zou je denken dat ik bij de vakgenoten kon gerekend worden, maar dat is niet zo: zeker de helft van de posters waren onbegrijpelijk.

    Bij de helft die ik dan wel begreep, had ik geen zin om 15 minuten stil te staan om uit te zoeken of ik de hele poster wel zou willen lezen. Als iemand zijn volledige wetenschappelijke paper op een poster propt, geef me dan gewoon de paper, dan kan ik me tenminste ergens op een stoel zetten (of nog beter: stuur het me op via email, dan zit ik niet met al dat papier en kan ik het lezen achter mijn bureau). Zo uren rechtstaan voor tientallen met tekst volgepropte posters is gewoon niet leuk of je nu hoort bij het grotere publiek of bij de vakgenoten.

    Om dus te antwoorden op je vraag: ja, posters moeten meer gebouwd worden alsof ze voor het grote publiek zouden zijn. Aantrekkelijke titels, mooie afbeeldingen en niet teveel tekst. Op die manier kan ik snel beslissen of een onderwerp interessant is en het mijn tijd waard is om de rest van de poster te lezen en meer uitleg te vragen.

    Onderzoek is tegenwoordig ook zo gespecialiseerd dat je nog maar weinig echte ‘vakgenoten’ hebt die je onderzoek van A tot Z begrijpen. Je mede-onderzoekers zijn vaak in meer of mindere mate een leek in jouw vakdomein.

    Bij deze roep ik wetenschappers dus op om duidelijkere posters te maken. De posterpresentatie zal er ook nuttiger en leuker door worden. Hopelijk gaan dan uitspraken als ‘ik doe het omdat het moet/mooi op mijn cv staat/het altijd al zo gedaan wordt’ stillaan de wereld uit. Vingers kruisen.

    ————
    ————

    Misschien interessant: uit de frustratie dat postersessies en wetenschappelijke presentaties vaak hun doel voorbij schieten, startte ik twee jaar geleden samen met mijn collega Hans Van de Water The Floor is Yours. (http://www.thefloorisyours.be)

    Daar geven we tips, tricks en workshops voor het maken van wetenschappelijke presentaties en posters. Als je je inschrijft op de blog, krijg je dezelfde dag een gids met tips voor presentaties en drie dagen na je inschrijving krijg je een uitnodiging voor een gratis online cursus wetenschappelijke posters maken.

  3. Pingback: Wetenschapsfestival hier, lespakket daar – over betere wetenschapscommunicatie | RoyMeijer

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s