Home

<edit 17/09: lees vooral even door in de comments voor een toelichting van Maarten Keulemans van de Volkskrant hierop, voor enige nuance>

Hoe komt nieuws eigenlijk in de krant? Het romantische beeld is dat van de geduldig gravende journalistenridder, die niet zal rusten voor de onderste steen boven is, de waarheid boven tafel, en de maatschappij en gerechtigheid is gediend. In het echt gaat het vaak via persberichten, ANP en via tips van voorlichters en andere partijen, vaak met een (verborgen) agenda. 

Zo ging het blijkbaar ook met het grote Volkskrant-voorpaginastuk van Maud Effting en Mark Misérus over RIVM deze week. ‘Een verhaal insteken’ heet dat in onze wereld, en in dit geval blijkt het verhaal dus ingestoken door farmabedrijf GSK. Bij de Volkskrant, omdat NRC als eerst benaderde niet hapte. 

Trial by media: doodslag
Het verhaal, heel kort door de bocht: RIVM heeft waarschuwingen van onder andere GSK over de opkomst van meningokokken te lang genegeerd, en is daardoor eigenlijk verantwoordelijk voor de dood van onder andere de zoon van Bert Gravendeel (groot interview bij dit artikel ‘Als de overheid eerder had beslist, had mijn zoon nog geleefd’). Beschuldiging van doodslag dus eigenlijk – buiten de rechtzaal, trial by media, schuldig ook maar meteen.

Voordat je nu ook helemaal van je stoel valt van verontwaardiging over dat intens slechte RIVM, lees vooral even wat RIVM er zelf over zegt, weggemoffeld op pagina vijf. 

Oh, en lees ook maar meteen wat NRC er begin van die week over het hele meningokokkenverhaal schreef, en waarom zij het niet nodig vonden om iets ingestoken te krijgen.

Voor de kar van #bigpharma
Laat dit nu even op je inwerken: een linkse krant die na een tip van het grootkapitaal (en ook nog ‘s #bigpharma – een van de grootste bad guys van alle grootkapitalisten) een overheidsinstantie naait (ik kan het niet anders noemen). Blijkbaar is de overheid een nog grotere bad guy dan #bigpharma, en dan zit het echt wel diep. Je mag raden wat ik hier van vind. 

Vertrouwen
Journalisten worden nog minder vertrouwd dan bankiers, laat dat ook maar even op je inwerken. 

Er gaan stemmen op in de journalistiek dat transparantie hierin zou kunnen helpen (al jaren eigenlijk, zelfregulering in de journalistiek is ook een dingetje, zeg maar): als mensen maar snappen hoe de journalistiek werkt, en hoe moeiijk ze het eigenlijk wel niet hebben en hoe goed ze het bedoelen, dan komt het misschien wel weer goed met dat vertrouwen (en vooral ook de advertentieinkomsten). Ton van Dijk van HP doet een recente poging, en beschrijft de precieze manier waarop hij Han ten Broeke erbij heeft gelapt (helaas vermeldt hij er niet bij waarom hij dit nodig achtte – een vraag waarmee naast anderen ook collegajournalisten worstelen). Maar het is een begin. 

Het zou mooi zijn als journalisten Effting en Misérus dit ook zouden doen, openheid van zaken. Over het hoe en misschien ook wel het waarom van dit stuk. Goed voor de journalistiek en zo. 

Ik denk niet dat ze het gaan doen. Soms wil je echt niet uitleggen hoe de worst tot stand gekomen is. 

PS Interessant om te zien van wie de Kamervragen gaan komen. Een beetje politicus zou moeten weten hoe bovenstaand spelletje werkt, het is immers dagelijkse praktijk voor hen. Welke partij/politicus durft het aan om zichzelf naast de Volkskrant te spannen voor de kar van GSK.

PPS Als je als krant dan toch zo lekker bezig bent met #bigpharma, dan is nu natuurlijk ook wel het moment om – qua journalistieke balans – ook antivaxxers als de Vereniging Kritisch Prikken op precies dezelfde manier aan te klagen voor doodslag. Wel zo eerlijk, toch?

Advertisements

6 thoughts on “Hoe de nieuws-worst gemaakt wordt

  1. Nou nou Roy, je had er zin in, zullen we maar zeggen 🙂

    Helaas maak je je schuldig aan een soort complotdenken: ‘het zal wel zus en zo zijn gegaan’. Maar zoals meestal, ligt de werkelijkheid helemaal anders.

    We kregen direct na mijn stuk over de lancering van de vaccinatiecampagne van diverse kanten signalen dat de ggd’s en huisartsen worden overstelpt met vragen van ongeruste burgers die hun kind willen laten inenten. Dé vraag die er met kop en schouders bovenuit stak: als het aantal Men-W-gevallen al sinds 2015 scherp stijgt, waarom duurt het dan tot najaar 2018 voordat de campagne begint? En waarom zijn er niet genoeg vaccins?

    Mijn collega’s stuitten onder meer op het filmpje dat we in het stuk noemen, waarin het RIVM zélf aangeeft dat er een epidemie dreigt. Tijdens dat uitzoeken kregen mijn collega’s óók de brief van GSK in handen. Waarbij we natuurlijk allemaal donders goed beseften: ja, hallo, makkelijk praten.

    Het cruciale punt waaraan je voorbijgaat is dat het stuk toen al in de steigers stond, *niet* omdat journalisten zoals Maud en Mark (beide Tegelwinnaars) zich voor karretjes laten spannen, maar omdat ze de juiste, kritische vragen stellen. Er zijn ook journalisten die wél zelfstandig nadenken he?

  2. Ha Maarten, ja schrijven vanuit emotie is wel een ding, zeg maar.

    Dank voor je reactie en toelichting! Dat verandert zeker een deel van het verhaal. Waar ik (onder andere) nog wel steeds vraagtekens bij heb, is de harde lijn van het verhaal, zeker in combinatie met het interview.

      • Ja, los van het insteken, die indruk – of inderdaad op z’n minst doodslag – is wat mij betreft dus zeker wel gewekt. Combi van tekst en vormgeving van de binnenpagina’s, ook met die quotes aan de zijkant (ja, ik weet, Hans stond er ook bij).

        Overigens kun je mijn emotie-rollercoaster en het voortraject van deze blog een beetje volgen in dit draadje: https://twitter.com/RoyMeijer/status/1040470009791881216
        Hoe deze specifieke worst tot stand kwam, qua volgorde, zeg maar… 😉

        Oh ja, de term hindsight bias werd door aangebedene gebruikt in deze context; zij komt uit de wereld van de medische claims, waar dit een ding is.
        Interessante term om ook ‘s naast dit soort stukken te leggen. Kan RIVM het ooit wel goed doen? Als ze te vroeg bestellen, en een lading ongebruikte vaccins weggooien, is het niet goed en gooit RIVM daarmee ook een paar miljoen belastinggeld weg, ‘want in dienst van Big Pharma!’ en ‘van-onze-belasingcenten!’. Geven ze te droge info over HPV, is half Nederland in de contramine en komt niet opdagen voor de prik, en hadden ze maar beter moeten communiceren, de 1.0-sukkels. En als ze het wel goed doen (is het sowieso geen nieuws), heb je geen emotioneel interview met een dankbaar iemand die niet ziek is geworden, want ja, dat weet je dan niet. Lijkt me best lastig om RIVM te zijn.

        PS Willen jullie ook ‘s ophouden met online en op papier andere koppen te gebruiken, qua consequente framing…? 😉

      • PPS Dat was best wel een serieuze vraag nog: Verenging Kritisch Prikken en/of een paar antivaxx-kopstukken (uitzending Pauw is mooi bronmateriaal) volgens ditzelfde stramien een volgende keer? Of ben ik mijn hand nu nog nog verder aan het overspelen… 🙂

  3. NRC heeft een rubriek waarin ze uitleggen waarom bepaalde zaken bij hen geen nieuws werden: https://www.nrc.nl/nieuws/2018/09/13/is-dit-nieuws-a1616401 Hoera en chapeau natuurlijk!

    Hierover schrijven ze:
    Bericht: Overheid wist in 2016 al van mogelijke meningokokken uitbraak
    Brengen we niet omdat: Eenzijdig ingestoken

    Toelichting: De Nederlandse overheid had al in de herfst van 2016 serieuze aanwijzingen dat er vaccins moesten worden aangeschaft tegen meningokokken type-W, schreef De Volkskrant vrijdag. Maar pas in september 2017 ondernam minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) actie, en besloot dat er een inhaalvaccinatie nodig was die de verspreiding van meningokokken W zou kunnen temperen. Eerder beslissen tot vaccineren had levens kunnen redden, concludeert de krant.

    NRC besloot echter dit niet te brengen. Uitbraken van ziekten zijn grillig en per land verschillend, en het is daarom lastig voor het RIVM om precies te voorspellen op welke schaal een infectie zich zal verspreiden. Pas in de loop van 2017 werd duidelijk dat het aantal besmettingen met meningokokken W in Nederland steeg, en toen hebben het RIVM en Schippers meteen doorgepakt.

    En ja, als er al een jaar eerder was begonnen met vaccineren waren er mogelijk minder mensen overleden aan meningokokkenziekte. Maar als dan was gebleken dat de epidemie van W toch niet doorzette, had het RIVM het verwijt gekregen dat het onnodig vaccins had ingekocht. Dat is het instituut al eerder overkomen toen het op grote schaal de virusremmer Tamiflu inkocht, en de Mexicaanse griep waartegen het bedoeld was inmiddels alweer was overgewaaid. Een extra complicatie met biologische producten zoals vaccins is dat de beschikbaarheid beperkt is. Het duurt een paar jaar voordat fabrikanten een voldoende groot productievolume hebben opgestart. De farmaceut wil ook niet met een onverkoopbaar vaccin blijven zitten en gaat dus pas opschalen als er uitzicht is op voldoende afname. Dat spel van vraag en aanbod heeft ook een vertragende werking op de snelle invoering.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s